Kei te rangahau hītori ā-whānau te ako i te whakapapa o te whānau, otirā ngā takahanga o ngā wā ki runga ki tōna ao.
Tērā pea ko tō hiahia he:
- Mōhio he tūturu ngā kōrero
- Kimi i ngā huānga e ngaro ana
- Mōhio nōnāwhea ō tupuna i tae mai ki Aotearoa
- Whakarite whakapapa
- Tā pukapuka mō tētahi tupuna, ētahi tūpuna rānei
- Kimi i ētahi uri, tūpuna rānei o ētahi tāngata
- Whakarite hui ā-whānau
Ko ēnei ētahi ūpane noa hei āwhina i tō rangahau i te hītori o tō whānau.
Pānuitia ētahi aratohu mō te rangahau hītori ā-whānau
He maha ngā aratohu mō te tauhou ki tēnei mahi te rangahau hītori ā-whānau ki Aotearoa, pēnei me te:
- New Zealand beginner’s guide to family history research, by Anne Bromell, 2004
- Writing your family history: a New Zealand guide, by Joan Rosier-Jones, 2005
- Whakapapa: an introduction to Māori family history research, by Brenda Joyce, 2006.
Ka taea te kimi me te tono i aua taitara nei mā te National Library Catalogue.
Tautuhitia he aha tāu e kimi nā koe
Mō mua noa o te tīmatatanga, me whakaaro e koe he aha ō hiahia. He aha te/ngā pātai e pātaitai ana mō tō whānau, ō tūpuna rānei?
Mā te tautuhi pēnei ka hāngai tonu te take o tō rangahau. Ka taea e mātou te whakawhitiwhiti whakaaro me te āwhina i tō rautaki rangahau.
Me tono āwhina ā-rangahau ki te kaimahi
Me whai ritenga tō rangahau
He mea nui te whakahaere ritenga i a koe e rangahau ana i te hītori o tō whānau. Me mau ō rāpopotonga ki tētahi pukaiti, ki tō rorohiko rānei, me tuhi rā anō te mātāpuna, tōna wāhitau, me te rā i kitea ai.
Me tīmata mai i ō mōhiotanga
Kohikohia katoa ō mōhiotanga ki tēnei wā mai i ngā mātāpuna e wātea ana:
- Tīmata mai i a koe anō
- Ka hoki whakamua mā ia whakatupuranga
- Kōrero ki te whānau me ngā hoa
- He aha ngā pepamana, ngā whakaahua, ngā mea e pupuritia ana e te whānau
- Kimi kape o ngā tiwhikete whānautanga mai, matenga atu, wā mārena.
Me tika tūturu ngā ingoa, ngā rā, ngā wāhi (me te pūngakupu).
Kimihia ngā pūrongo whānau, mate, mārena – pae tukutuku o te Department of Internal Affairs
He aha ngā rangahau kua oti kē
Kia kore ai tāu nā rangahau e moumou taima ki te kimi i te mōhiohio kua kohia kētia.
Tirohia te Rārangi a Te Puna mō te ingoa whānau mā te 'Subject heading' (hei tauira te 'Gray family') kia kitea ai ngā hītori ā-whānau o Aotearoa.
Ka taea e ngā pukataki rangahau pēnei me te Genealogical research directory; Genealogical research directory or the Family research directory, te Family research directory, rānei te āwhina i a koe kia kite pea i ētahi tāngata anō e tirotiro tahi nei ki aua ingoa nei. Ka taea pea e aua whakapānga nei te āwhina mai i tō rangahau.
He tānga anō nā Te Rōpū Kaitātai Whakapapa o Aotearoa e wātea ana kei Te Puna.
Rārangi a Te Puna Te Rōpū Kaitātai Whakapapa o Aotearoa pae tukutuku
Kimi i ngā pūronga ā-whānau ki ā mātou kohikohinga
He maha ngā rauemi hītori ā-whānau, whakapapa hoki kei ngā kohikohinga a Te Puna. He pai rawa Te Kohikohinga Hītori ā-Whānau i te papatū hei tīmatanga māu. Kei reira ngā mātāpuna matua o te hītori ā-whānau o Aotearoa me tāwāhi.
Kimihia ngā tūemi kei taua kohikohinga nei mā te Rārangi a Te Puna o te Mātauranga, mā te rārangi taitara kei te tēpu whakapuakanga i Te Puna.
He rauemi hītori ā-whānau i Te Puna
Tīkina he rārangi o ngā rauemi kua tāngia i Te Kohikohinga Hītori ā-Whānau
Tautuhi tūemi o Te Kohikohinga Hītori ā-Whānau.
He FHC kei te [nama karanga] #def o ngā tūemi o te kohikohinga nei, pērā me te FHC NZ/OTG/BDM (Catholic death notices in the Otago Daily Times 1861-1950). Ko aua nama nei he tohu i te tūranga o ngā tūemi mai i te rārangi kei ngā whata o te papatū.
Kua huia ngā mōhiohio o ētahi whenua mā te [waetohu Chapman] #def, arā NZ mō Aotearoa, ENG mō Ingarangi, OTG mō Ōtākou. Kei ngā kāpata taonga ngā kohikohinga kiriata mōkiho, whitiāhua iti hoki.
Kei ia mātāpuna hītori ā-whānau tōna wehenga kaupapa:
- BDM = whānau, mate, mārena
- CEM = urupā
- LIST = rārangi ingoa
- BIB = rārangi pukapuka
- SHIP = kaipuke
- OCC = mahi.
Kimi mā te rorohiko o Te Puna
Ka taea te whakamahi i ō mātou rorohiko hei kimi mā ngā [rauemi ā-hiko] #def (me te Kōpae) i ngā pūrongo o tō whānau i a koe i konei. Kei te wātea hoki ngā kiriata mōkiho me ngā whitiāhua it. Mā ngā kaimahi o te papatū pea koe e tohu ki ngā rorohiko tika, māu rā ano pea hei rāhui i tētahi rorohiko mō mua mā te waea mai.
Tīkina te rārangi Kōpae Hītori
ā-Whānau
Whakapā mai kia rāhuitia te rorohiko rangahau hītori ā-whānau
Whakaarotia te tuku me te tā i tō hītori ā-whānau
Ka mutu tō rangahau te kohi, ka taea te mahitahi i ō mōhiohio, te tā rānei i tētahi hītori ā-whānau, ka hōmai ai ki Te Puna.

